De woon- en leefomgeving van Dalfsen staat de komende jaren onder invloed van meerdere samenlopende ontwikkelingen die grotendeels autonoom van aard zijn. Deze ontwikkelingen bepalen in toenemende mate de uitvoerbaarheid, het tempo en de kwaliteit van woningbouw en de inrichting van de leefomgeving, zowel in de kernen als in het buitengebied.
Aanhoudende woningdruk en veranderende woonvraag
Dalfsen is en blijft een aantrekkelijke woongemeente met een aanhoudende vraag naar woningen vanuit de eigen gemeenschap. Demografische ontwikkelingen, zoals vergrijzing, de groei van eenpersoonshuishoudens en een toenemende zorgvraag, zorgen voor een blijvend hoge behoefte aan betaalbare en passende woningen voor huidige en toekomstige inwoners van Dalfsen. Ons uitgangspunt is dat de woningbouw primair aansluit bij de lokale woonbehoefte, zodat inwoners van Dalfsen in hun eigen gemeente kunnen blijven wonen.
De gemeente realiseert de afgelopen jaren een relatief hoge woningbouwproductie en weet woningbouwlocaties tot ontwikkeling te brengen, zowel via uitbreidingswijken als via inbreiding en transformatie. Daarmee is Dalfsen, zeker in vergelijking met andere gemeenten, goed op koers om woningen toe te voegen.
Wij voelen en nemen daarnaast de verantwoordelijkheid om urgente woningzoekenden te huisvesten. Dit zijn groepen die op basis van de Wet versterking regie volkshuisvesting met voorrang een woning moeten krijgen, omdat hun situatie dat dringend vereist. Deze opgave komt bovenop de lokale woningvraag en zorgt binnen de vastgestelde kaders van het volkshuisvestingsprogramma voor structurele spanning in de woningmarkt. Dat werkt door in de doorstroming, de beschikbaarheid van woningen en leefbaarheid in kernen en wijken. De woningbouwopgave verschuift steeds meer van alleen bouwen (kwantiteit) naar het zorgvuldig programmeren en faseren van woningen, met oog voor de lokale behoefte en in samenhang met zorg, ondersteuning en voorzieningen (kwaliteit).
Netcongestie als één van de bepalendste randvoorwaarden voor ontwikkelingen
Door geopolitieke ontwikkelingen versnelt de energietransitie. De vraag naar (duurzame) elektriciteit groeit maar ons stroomnet kan deze groei niet bijbenen. De netbeheerders zijn een inhaalprogramma gestart maar helaas is er sprake van langdurige wachtrijen voor nieuwe en zwaardere netaansluitingen. Dit wordt verergerd door hoge vraag- en aanbodpieken van elektriciteit en gebrek aan energieopslag. De gevolgen van deze problemen zijn nu al goed zichtbaar in Dalfsen. Ondernemers kunnen niet uitbreiden of vernieuwen. Planningen voor nieuwbouwwijken staan onder druk. En er is een grotere kans op storingen met bijkomende schade, overlast en ongelukken.
Naast netcongestie beïnvloeden ook het stikstofslot en regelgeving rondom gewasbeschermingsmiddelen de haalbaarheid en temporisering van woningbouwontwikkelingen, met name aan de randen van kernen en in het buitengebied. In samenhang zorgen deze randvoorwaarden kan dit zorgen voor langere doorlooptijden en een lagere voorspelbaarheid van planning en uitvoering.
Landelijk gebied in beweging
Het landelijk gebied staat voor een ingrijpende transitie die direct doorwerkt in de agrarische sector, natuur, water, wonen en leefbaarheid. Europese, landelijke en provinciale verplichtingen op het gebied van waterkwaliteit, natuurherstel, stikstof en bodem beïnvloeden de ontwikkelruimte in het buitengebied. De verdere koers van het Rijk en de keuzes van een nieuwe regering zullen hierbij bepalend zijn voor de ruimte en het tempo van ontwikkelingen op lokaal niveau.
Met het vastgestelde Programma Landelijk Gebied beschikt Dalfsen over een integraal kader om deze opgaven gebiedsgericht te benaderen. Tegelijkertijd neemt de druk toe om wonen, landbouw, landschap, gezondheid en leefkwaliteit in samenhang af te wegen. De komende tijd worden vooral uitvoerbaarheid, maatwerk en draagvlak steeds belangrijker bij keuzes in het buitengebied.
Een toekomstbestendige openbare ruimte: keuzes van vandaag voor Dalfsen van morgen
Dalfsen staat bekend om een openbare ruimte die veilig, verzorgd en goed bruikbaar is. Dat is geen vanzelfsprekendheid, maar het resultaat van bewuste keuzes en blijvende investeringen. Tegelijkertijd groeit het belang van de openbare ruimte. Zij is steeds vaker het podium voor grote maatschappelijke opgaven: van de energietransitie en klimaatadaptatie tot biodiversiteit, bereikbaarheid, ontmoeten en een gezonde leefomgeving.
De komende jaren staan we voor een toenemende vervangings- en onderhoudsopgave in de openbare ruimte. Juist deze noodzaak tot vernieuwing biedt kansen om de openbare ruimte slimmer, duurzamer en toekomstbestendiger in te richten. Tegelijkertijd nemen de complexiteit en de financiële druk toe. Dit vraagt om scherpe keuzes. Niet alles kan tegelijk, en niet elke wens is automatisch haalbaar. De afweging tussen ambities, middelen en maatschappelijke meerwaarde wordt daarmee steeds belangrijker.
Water, bodem en klimaatadaptatie
Water en bodem worden steeds nadrukkelijker leidend bij ruimtelijke keuzes. Klimaatverandering vergroot de kans op droogte en wateroverlast en heeft directe gevolgen voor natuur, landbouw en de keuze en inrichting van woningbouwlocaties. Klimaatadaptatie ontwikkelt zich daarmee tot een structureel onderdeel van de woon- en leefomgeving, met invloed op ontwerp, uitvoering en haalbaarheid van ruimtelijke ontwikkelingen.
Regionale ruimtelijke dynamiek
Dalfsen ligt in een regio met sterke ruimtelijke en economische dynamiek. Ontwikkelingen rond Regio Zwolle, de A28 ‑ corridor, Hessenpoort, woningbouw in Zwolle en het ZSDZ ‑ gebied (Zwolle, Staphorst, Dalfsen, Zwartewaterland) hebben invloed op het mobiliteitssysteem, het watersysteem, netcongestie, de behoefte aan recreatief uitloopgebied en de landschappelijke kwaliteit. Deze regionale dynamiek werkt direct door in lokale keuzes rond wonen en leefomgeving en vraagt om blijvende afstemming met omliggende gemeenten en provincie Overijssel, om de kwaliteit van wonen in Dalfsen, zowel in de kernen als in het buitengebied, te behouden. Investeren in regionale samenwerkingen blijft belangrijk.
Openbare orde, veiligheid en ondermijning
Dalfsen is al jaren een van de veiligste gemeenten in het land. Daar zijn we trots op en vraagt om blijvende aandacht en investering. De gemeente Dalfsen wordt, net als andere gemeenten, geconfronteerd met steeds complexere veiligheidsvraagstukken. Ondermijning, digitale veiligheid en de verwevenheid van zorg en veiligheid vragen om intensieve samenwerking met politie, OM en zorgpartners, zowel lokaal als regionaal (Vechtdal, IJsselland). Criminele ondermijning manifesteert zich steeds vaker lokaal en vraagt blijvende aandacht voor bestuurlijke weerbaarheid, informatiepositie en samenwerking. Dit leidt tot een structurele belasting van capaciteit binnen toezicht, handhaving en veiligheid, en tot hogere eisen aan kennis en expertise. De verwevenheid tussen zorgproblematiek en veiligheidsvraagstukken neemt toe. Casuïstiek rondom huiselijk geweld, psychische problematiek en dwang- en drangmaatregelen vraagt om goede afstemming tussen zorg, veiligheid en bestuur. Dit zet druk op samenwerking, rolverdeling en bestuurlijke besluitvorming. In 2026 wordt gewerkt aan een geactualiseerd Integraal Veiligheidsplan. Deze wordt einde 2026 aangeboden aan gemeenteraad en is een moment om ambities opnieuw te bepalen.
Weerbare samenleving
Het versterken van weerbaarheid en veerkracht vraagt om blijvende aandacht. Wij werken hierin samen met de Rijksoverheid, Veiligheidsregio IJsselland en de 11 gemeenten in IJsselland. Een weerbare samenleving vraagt inzet van inwoners, sociale netwerken, organisaties en overheid. Wij hebben hierbij een belangrijke rol in de voorbereiding op en coördinatie bij grootschalige crises. Dit door wij onder andere door de eigen bedrijfscontinuïteit op orde te brengen, met risicocommunicatie de bewustwording van inwoners en organisaties te vergroten en lokale noodsteunpunten te ontwikkelen.